COVID-19: Lessen Uit Data Die Nederland Niet Lijkt Te Zien

De Noodzaak voor het innemen van een Standpunt

Dit doen we niet vaak, maar het is tijd om een standpunt in te nemen. We wijden er een geheel artikel aan op onze website, en dit is geen blog. Nederland, wordt wakker. De cijfers liegen er niet om, en wie kan beter de cijfers toelichten dan je data scientist.

De boodschap is unaniem wanneer het op de data scientists aankomt: kom in beweging, en wel NU. Gek genoeg betekent dat in deze bizarre tijden dat er van je gevraagd wordt dat je zoveel mogelijk thuis blijft; dat je ophoudt met bewegen. Gedragsverandering is moeilijk, maar nog nooit crucialer geweest dan nu. Voor jezelf, voor een ieder, voor het land.

De daadwerkelijke cijfers zijn niet wat ze lijken. Je blind staren op de cijfers van het RIVM is dan ook geen goed idee. Dit artikel geeft je een gevoel bij wat er daadwerkelijk om je heen afspeelt, en wanneer je hier wat van zult merken. Belangrijker nog, dit artikel geeft ook weer hoe jij en ik ervoor kunnen zorgen dat de spreiding van het coronavirus vertraagt, en het dodental in Nederland niet oploopt. Ja, ook het aantal doden hangt direct af van ons gedrag nu en of wij wel of niet strict de maatregelen van Rutte opvolgen, en daar nog een stap verder in gaan. Het effect van social distancing (het strict houden van minimaal 1,5 meter afstand) op de spreiding van het virus zie je hier.

met dank aan Tomas Pueyo voor veel van de onderliggende analyses

Iedere dag dat we de stap van stricte social distancing vertragen veroorzaakt meer gevallen, en uiteindelijk meer doden, ook naar verhouding zoals we verderop zullen zien.

Hier is wat de data zegt over het coronavirus.

Hoeveel coronagevallen kun je om je heen verwachten?

De Corona is hier, om ons heen, en verborgen. Het groeit exponentieel, zonder dat jij dit ziet. Het beste kunnen we leren van de ontwikkelingen rondom Wuhan, China, in de tijd dat de situatie daar het meest leek op wat wij nu hier ervaren. Ook in Wuhan werd er pas getest wanneer de noodzaak er was en/of wanneer het om medici ging, zoals ook Nederland dat vandaag doet. Daarnaast bevinden beiden zich in een soortgelijk klimaat, waarvan uit onderzoek blijkt dat het coronavirus zich het makkelijkst vermenigvuldigt in dit klimaat.

Achteraf weten we van Wuhan dat het aantal daadwerkelijke gevallen op 22 januari dit jaar in de orde van 12.000 was wanneer Wuhan dacht dat het er 444 waren. Dat is 27x het het bevestigde aantal! Voor Nederland betekent dit dat bij het bevestigde aantal op het moment van schrijven van 2460 gevallen we daadwerkelijk 66.420 mensen met Corona rond hebben lopen in het land. We hebben geen idee of daar wel of niet je buurman tussen zit, en/of de persoon achter je in de rij bij de kassa.

Het aantal daadwerkelijke coronagevallen in Nederland is naar verwachting 27 keer het aantal genoemd op de site van het RIVM

Bovenstaande klinkt alsof we daarmee weten waar we aan toe zijn; dat weten we niet! Corona is een kansspel! De verwachting is dat we 66.420 Corona gevallen in het land hebben, maar niemand weet of dat het getal ook echt is, of dat we redelijk in de buurt zitten; het is een beste gok. Wel kunnen we gedegen een ondergrens en een bovengrens aangeven voor het daadwerkelijke aantal gevallen in het land. De methodieken achter de twee kun je terugvinden als je zoekt op “Tomas Pueyo Coronavirus” welke ze helder omschrijft in een artikel voor de data scientists onder ons. De methodieken geven op het moment van schrijven een ondergrens in de orde van 41.008 dragers en een bovengrens in orde van 246.000(!).

De onder- en bovengrens van het daadwerkelijke aantal kun je zelf het makkelijkst schatten door het bevestigde aantal van het RIVM te vermenigvuldigen met 16,67 en 100, respectievelijk. Voor de schatting die het meest waarschijnlijk in de buurt komt van de werkelijkheid vermenigvuldig je het getal van het RIVM met 27.

Hoeveel van ons overleven dit niet?

De death rate / fatality rate is ontzettend afhankelijk van een aantal zaken, incl. het aantal ouderen naar verhouding binnen de bevolking. Waar de death rate het meest van afhangt is hoe snel de bevolking als collectief reageert op de oproepen van Rutte om het virus te vertragen. Als je NU acteert, maak je het verschil voor je land met een reductie van een factor 10 in het totale dodental! In andere woorden, een voorbereid land dat direct acteert mag 10 keer minder doden verwachten dan een land dat het overkomt en er niet tijdig adequate zorg op kan bieden. Ons gedrag per nu zal dus bepalen of hier in Nederland het dodental zal oplopen tot 25.000 of 250.000.

Ons gedrag nu, en de afstand die we fysiek bewaren jegens elkaar, zal bepalen of Nederland aan het eind van de rit 25.000 of 250.000 te herdenken heeft.

De genoemde getallen komen niet zomaar ergens vandaan. Op het moment dat 30% van het land besmet zou raken, en we hier geen invloed hebben op wie wel en niet besmet raakt, zouden dat de cijfers zijn aan het eind van de rit. Waar de zorg niet adequaat en tijdig beschikbaar is gebleken, zien we namelijk een death rate van tussen de 3% en de 5% (zie Hubei t.o.v. de rest van China, Italië, Iran). Of de zorg overbelast is geraakt is te allen tijde afhankelijk gebleken van hoe snel en resoluut de bevolking “social distancing” heeft toegepast. Waar wel als land resoluut en acuut is gereageerd op het virus zien we een death rate van tussen de 0,5% en de 0,9% (zie Zuid-Korea, de rest van China t.o.v. Hubei).

Hoeveel social distancing is voldoende? Momenteel hebben wij niet de overtuiging dat er per heden (19 maart 2020) voldoende maatregelen zijn getroffen door de overheid met de keuze voor scenario 1; scenario 3 zou daarmee veel meer duiden op een veelbelovend toekomstbeeld. Belangrijker nog dan wat onze mening is, is dat het ontzettend belangrijk is dat de maatregelen vanuit de overheid strict opgevolgd worden, zoals je verderop kunt lezen.

Wanneer kun je verwachten dat deze cases zichtbaar worden?

Veel van de mensen om je heen hebben het. Meer dan je verwacht. Het duurt gemiddeld genomen 13 a 14 dagen voordat je door hebt dat iemand een drager is. Uit ontwikkelingen in andere landen is af te leiden dat je altijd twee weken achterloopt. Wat we vandaag zien is maar een klein deel van wat er vandaag speelt, omdat het restant zich nog moet tonen in de komende twee weken. Als we vandaag acteren, zullen we daar pas over twee weken het effect van ervaren. Die twee weken zullen machteloos aanvoelen wanneer het te laat is.

Wat kun je het beste doen?

Doe mee met het land.

Het ergste wat het land kan overkomen is dat er een kleine groep mensen overblijft die niet meedoet met het collectief. Het gezellig buiten spelen van de kinderen. Het toch maar een laatste knuffel geven aan die ene collega. Doe het a.u.b. niet als het collectief (lees Mark Rutte) je vraagt het niet te doen. Ga niet toch op zoek naar een babysitter voor de kleine. Ga niet toch even je kennis helpen bij de installatie van zijn televisie. Het enige wat zeker is, is dat geen enkele oplossing werkt die niet door het hele land, maar dan ook elk individueel, per direct en resoluut wordt opgevolgd.

Dat gezegd hebbende…

Maar ik ben het niet met hem eens??

Wij zijn het ook niet eens met Rutte! Scenario 3 is in ons optiek het enige scenario waarin we ertoe slagen het dodental in Nederland minimaal te houden. Een complete lockdown, waar we ervoor kiezen om voor een periode thuis te blijven. Waar we ervoor kiezen om niet buiten te spelen. Waar we er te allen tijde strict voor kiezen om minimaal op 1,5 meter afstand te blijven, ongeacht van waar je bent, en of het nou om je kind gaat of om jezelf. In de huidige scenario duidt alles ertoe dat de zorg in Nederland onder druk komt te staan, en dat we voor einde week meer dan 100 mensen kwijt zijn aan de gevolgen van het coronavirus. Gelukkig is het omschreven scenario 3 een strictere optie, en daarmee niet in strijd met het vooralsnog gekozen scenario 1. Het is onze verwachting en hoop dat de overheid zo snel als mogelijk richting een totale lockdown beweegt, en hopen dat in de tussentijd de Nederlander zelf zoveel als mogelijk de extra maatregelen treft die de spreiding van het virus tegengaan.

Onthoudt te allen tijde: Geen maatregel werkt, als we er niet met zijn allen aan werken.

De bekende denkfouten / valkuilen - een gewaarschuwd mens telt voor twee

Het is nog net geen gokken

Wij als mens zijn gewend dit soort zaken deterministisch te benaderen (iets is zwart of wit, grijs is gek). Dat is dan ook meteen de grootste fout die je kunt maken, net zoals degene die denkt zeker te weten bij een casino weg te lopen met winst. Met alle onzekerheden die ons vandaag de dag bekend zijn is het Coronavirus een kansspel. Vraag jezelf af of je Russische roulette zou spelen als je wist dat bij jouw keuze er 100 naasten van je mee spelen, waarvan tot 3 op de 100 komen te overlijden. Dat is het coronavirus.

Corona is een kansspel!

Mensen zijn van oudsher slecht in het inschatten van risico’s en/of kansen. Dit komt vanwege het feit dat er soms wordt gesproken over absolute percentages en soms over relatieve percentages, zonder dat altijd duidelijk wordt aangegeven om welke van de twee het gaat. In het laatste geval is vaak ook nog eens onduidelijk relatief aan wat dan het percentage tot stand is gekomen. Laat je hier niet door afleiden. Als je toch moet kiezen, houdt je dan a.u.b. vast aan de cijfers in dit artikel, of (beter nog) zoek iemand in je omgeving (op afstand!) op die goed is in wiskunde/statistiek/kansrekenen of de exacte vakken.

De “Tragedy of the Commons”!

Zoek het op als je het nog niet kent. Het concept is simpel. Als we vanuit de individu blijven redeneren en het beste op korte termijn kiezen voor onszelf, verliezen we dit als groep/bevolking van het coronavirus. Juist nu is dit concept nog belangrijker dan ooit tevoren. Het gaat hier niet meer om uitlaatgassen waar misschien je kinderen een keer last van hebben (al vind ik ook daar wat van); het gaat hier om onze overleving, en wel binnen nu en een jaar. Hoe langer je wacht met het spelen van jouw rol voor het land, des te meer doden er zullen vallen. Zo simpel is het op dit moment.

Pandemie: je bent of een alarmist, of te laat… er is geen tussenweg.

Wij als mens denken graag in termen van concrete evenementen die plaats vinden op een bepaald moment in de tijd. Daarmee zul je altijd redeneren in termen van: “Is de pandemie nou al echt hier, of nog net niet?” Het grootste probleem in deze manier van denken is het feit dat een pandemie niet een enkel evenement betreft. Het sluipt tot het je ineens overkomt. Het is dus of te vroeg en dan is alles wat je roept het verhaal van een alarmist, of het is te laat en dan is niets van wat je zegt nog adequaat. Het betreft namelijk een immense hoeveelheid gebeurtenissen die kort op elkaar plaats vinden over tijd, waarvan in Nederland een ontzettend groot deel niet zichtbaar is. Vraag jezelf dus a.u.b. niet langer af wanneer het moment er is, het is namelijk geen moment waarop het gebeurt; het sluipt langzamerhand je land in. Het moment van acteren daarentegen is nu.

Het moment van acteren is nu.

— Hitesh Chellaney —

Lead Data Science & Author of Upcoming Book on Value from Data

per 19-03-2020